Groenbemester zaaien in september: welke soort kies je?

September is de maand waarin de moestuin verandert. De aardappels zijn uit de grond, de uien liggen te drogen en de eerste bedden liggen er kaal bij. Precies dat kale bed is een gemiste kans als je er niets mee doet. Groenbemester zaaien in september is een van de beste dingen die je nu voor je bodem kunt doen, en het kost je nauwelijks tijd.

Een groenbemester is een gewas dat je niet oogst, maar laat groeien om de bodem te verbeteren. De wortels houden de grond vast, het blad onderdrukt onkruid en na het onderploegen voegt het gewas organische stof en soms stikstof toe aan de bodem. Kortom: gratis bodemverbetering met wat zaad en een beetje geduld.

Waarom nu groenbemester zaaien op lege bedden

Een kale bodem in de herfst en winter is kwetsbaar. Regen spoelt voedingsstoffen weg, de grond slaat dicht en onkruid krijgt vrij spel. Zodra je een bed leeghaalt na bijvoorbeeld de uienoogst of na het rooien van aardappels, kun je binnen een dag opnieuw zaaien.

De bodemtemperatuur is in september nog hoog genoeg voor snelle kieming, maar de dagen worden korter. Wacht je te lang, dan komt het gewas niet meer goed op gang voor de winter. Vandaar dat deze week, nu de eerste bedden vrijkomen, hét moment is om aan de slag te gaan.

Welke groenbemester kiezen: per bodemtype en doel

Niet elke groenbemester doet hetzelfde werk. Kijk eerst naar wat jouw bodem nodig heeft en kies daarna een soort of mengsel.

Voor stikstofbinding: vlinderbloemigen

Wil je de bodem verrijken met stikstof, zodat je volgend jaar minder hoeft bij te mesten? Kies dan voor een vlinderbloemige groenbemester zoals:

• Winterwikke, geschikt tot begin oktober, bindt veel stikstof en is winterhard.
• Rode of witte klaver, langzamer maar blijvend, goed te combineren met andere soorten.
• Serradella, geschikt voor lichte, zandige grond.

Deze soorten leven samen met bacteriën die stikstof uit de lucht vastleggen in de wortels. Na onderploegen komt die stikstof geleidelijk vrij voor je volgende gewas.

Voor bodemstructuur: diepwortelaars

Heb je last van verdichte of stugge grond, bijvoorbeeld na een natte zomer of veel belopen paden? Dan wil je een groenbemester met een stevig, diep wortelstelsel:

• Bladrammenas, snelle groeier met een penwortel die verdichte lagen doorbreekt.
• Gele mosterd, kiemt snel en verbetert de losheid van de bovenlaag.
• Facelia, mooie bloeier, trekt bijen, en zorgt voor een fijne, kruimelige structuur.

Deze soorten zijn ideaal na een jaar waarin je bijvoorbeeld tomaten of aardappels teelde en de grond wat platgetreden is geraakt.

Tegen onkruid: snelle bodembedekkers

Ligt een bed er al een tijdje kaal bij en zie je onkruid al opkomen? Kies dan een groenbemester die snel een dicht bladerdek vormt en zo licht wegneemt van onkruidzaailingen:

• Gele mosterd, binnen twee weken al een flinke bladmassa.
• Facelia, groeit dicht en onderdrukt onkruid goed.
• Grasachtige mengsels met bijvoorbeeld Italiaans raaigras, stevig en dicht.

Voor de meeste hobbytuinen is een kant en klaar mengsel van meerdere soorten trouwens een prima keuze. Zo profiteer je van stikstofbinding, structuurverbetering en onkruidonderdrukking tegelijk.

Stap voor stap: groenbemester zaaien in september

1. Ruim het bed op. Verwijder gewasresten, oogstafval en onkruid. Laat gezond loof gerust liggen als mulch tussen de rijen elders, maar houd het te zaaien bed schoon.
2. Werk de bovenste laag los. Met een schoffel of grip fork haal je de bovenste 5 tot 10 cm los, zodat het zaad goed contact maakt met de grond.
3. Zaai breedwerpig. De meeste groenbemesters zaai je niet in rijen, maar breedwerpig over het hele bed. Meng het zaad eventueel met wat droog zand voor een gelijkmatige verdeling.
4. Hark licht aan. Trek een hark oppervlakkig over het bed, zodat het zaad net bedekt raakt met een laagje grond van 0,5 tot 1 cm.
5. Geef water. Bij droog nazomerweer is aangieten belangrijk voor een snelle en gelijkmatige kieming.
6. Houd het bed vochtig tot de kiemplantjes goed zichtbaar zijn, meestal na 5 tot 10 dagen.

Deze aanpak werkt voor bijna elk lege bed, of het nu net vrijkwam na de oogst van courgettes (zie ook wat te doen met te veel courgettes) of na het rooien van uien.

Groenbemester onderploegen: wanneer en hoe

De meeste groenbemesters laat je staan tot vlak voor de vorst of tot vroeg in het voorjaar, afhankelijk van de soort en van wat je erna wilt telen. Winterharde soorten zoals winterwikke en klaver overwinteren en werk je pas in maart onder. Niet-winterharde soorten zoals gele mosterd bevriezen vanzelf en zijn in het voorjaar makkelijk te verwerken.

Onderploegen doe je het best als het gewas nog jong en sappig is, vlak voor de bloei. Hoe ouder en houteriger het gewas, hoe langzamer het afbreekt in de bodem. Spit het gewas onder of frees het licht in de bovenste 10 tot 15 cm. Geef de bodem daarna twee tot drie weken rust voordat je opnieuw zaait of plant, zodat het afbraakproces niet concurreert met je nieuwe gewas om stikstof.

Wil je in september ook alvast ruimte vrijhouden voor knoflook, plant dat dan pas na de groenbemester op een ander bed, of kies een snel groeiende soort die je op tijd kunt onderwerken.

Bodemstructuur verbeteren blijft een jaarrond project

Groenbemester zaaien is één stap in een groter geheel. Combineer het gerust met andere technieken, zoals mulchen tegen droogte in de zomer, om je bodem het hele jaar door gezond te houden. Een goede bodemstructuur bouw je op over meerdere seizoenen, niet in één keer.

Benieuwd wat er in september nog meer te doen is in de moestuin? Kijk voor inspiratie in de zaaikalender of blader door alle tuintips voor dit seizoen.