Uien oogsten: wanneer het loof geel wordt is het zover

Sta je deze week met een schep in de border en zie je dat het loof van je uien plat op de grond ligt en geel verkleurt? Dan is het zover: dit is hét moment om te oogsten. Precies nu, in augustus, kondigt het geel wordende loof aan dat de bollen onder de grond klaar zijn. Wacht je te lang, dan verlies je bewaarkwaliteit. Oogst je te vroeg, dan zijn de bollen nog niet rijp genoeg om de winter door te komen. In dit artikel lees je stap voor stap wanneer je uien moet oogsten, hoe je sjalotten op de juiste manier droogt en hoe je de oogst maandenlang goed bewaart zonder rot of schimmel.

Wanneer uien rooien: let op deze signalen

Het loof is je beste hulpmiddel om het juiste moment te bepalen. Zolang het groen en overeind staat, zijn de bollen nog aan het groeien. Pas als het loof zijn werk heeft gedaan, geeft de plant een duidelijk signaal.

Let op deze punten:

• Het loof verkleurt van groen naar geel en valt vanzelf om.
• Bij minstens 60 tot 70% van de planten in het bed is dit al zichtbaar.
• De hals, het dunne stukje net boven de bol, voelt zachter aan dan een paar weken geleden.
• Het weer is droog en er wordt de komende dagen weinig regen voorspeld.

Zodra je aan deze kenmerken ziet dat het zover is, wacht dan niet te lang meer. Blijven de bollen te lang in vochtige grond liggen, dan lopen ze het risico op schimmel en rot voordat je ze überhaupt hebt kunnen bewaren.

Sjalotten oogsten en bewaren: dit is het verschil met uien

Sjalotten groeien in trosjes van meerdere bolletjes rond één plant, terwijl een uienplant meestal één enkele bol vormt. Het signaal is hetzelfde: geel wordend en omvallend loof. Bij sjalotten is dit vaak iets vroeger dan bij uien, dus loop begin augustus al regelmatig langs je sjalottenbed.

Omdat sjalotten in trosjes zitten, is het belangrijk om ze voorzichtig los te maken zonder de afzonderlijke bolletjes te beschadigen. Een beschadigde sjalot is een zwakke plek waar schimmel zich als eerste nestelt tijdens de bewaring. Verder verloopt het drogen en bewaren van sjalotten en bewaren grotendeels hetzelfde als bij uien, dus de stappen hieronder gelden voor beide gewassen.

Stappenplan: uien en sjalotten rooien

1. Kies een droge, zonnige dag om te oogsten. Vochtige grond aan de bollen vertraagt het droogproces enorm.
2. Steek met een riek of schoffel losjes onder de rij om de wortels los te maken, in plaats van de bollen er met kracht uit te trekken.
3. Til de bollen voorzichtig op en schud overtollige aarde eraf. Laat ze niet vallen, kneuzingen leiden later tot rot.
4. Laat het loof voorlopig aan de bol zitten. Dat helpt bij het drogen en geeft je later de mogelijkheid om ze te vlechten.
5. Leg de geoogste bollen los naast elkaar op het bed of op een rooster, zodat de lucht overal bij kan.

Uien drogen voor de winter: de juiste techniek

Drogen, ook wel curing genoemd, is de belangrijkste stap om uien maandenlang goed te kunnen bewaren. Tijdens het drogen vormt zich een dun, papierachtig velletje om de bol en sluit de hals zich volledig af. Dat velletje is de natuurlijke bescherming tegen vocht en schimmel.

Zo pak je het aan:

• Leg de bollen 1 tot 3 weken op een droge, goed geventileerde plek, bij voorkeur buiten in de zon overdag.
• Draai ze om de paar dagen om, zodat ze aan alle kanten gelijkmatig drogen.
• Zorg dat ze 's nachts en bij regen droog blijven liggen, bijvoorbeeld onder een afdak of op een rooster in de schuur.
• Was de bollen nooit met water. Borstel alleen losse aarde er droog vanaf.

Het drogen is klaar zodra de hals volledig droog en papierachtig aanvoelt en het buitenste velletje ritselt als je erover wrijft.

Drogen bij nat en wisselvallig weer

Heb je geen aaneengesloten droge periode, verplaats de oogst dan naar een schuur, garage of overkapping met goede luchtcirculatie. Leg de bollen op gaas of een rooster in plaats van op een dichte ondergrond, zodat lucht ook van onderen bij de bollen kan komen. Vermijd een broeikas of afgesloten ruimte zonder ventilatie: daar blijft vocht hangen en dat is precies wat je wilt voorkomen.

Uien bewaren zonder rot: zo blijven ze maanden goed

Als het drogen goed is gelukt, is bewaren vooral een kwestie van de juiste omstandigheden bieden. Uien en sjalotten willen het koel, donker, droog en luchtig hebben.

Houd deze punten aan:

• Bewaar bij een temperatuur van 0 tot 10°C, op een schuurzolder, in een kelder of een onverwarmde garage.
• Zorg voor voldoende luchtcirculatie: gebruik netzakken, kratten met gaten of vlecht de uien aan hun loof.
• Vermijd plastic zakken en gesloten dozen, daarin blijft vocht hangen en ontstaat sneller schimmel.
• Controleer de voorraad elke paar weken en verwijder bollen die zacht worden of gaan uitlopen, voordat ze de rest aansteken.
• Bewaar geen beschadigde of dubbelhalzige bollen samen met de rest, gebruik die als eerste op in de keuken.

Met deze aanpak houd je uien en sjalotten vaak tot in het voorjaar goed, zonder rot of schimmel.

Na de oogst: verder in de moestuin

Zodra het uienbed leeg is, ligt er weer een stukje grond braak dat je kunt benutten. Bedek kale grond met een laagje mulch om uitdroging en onkruid tegen te gaan, zoals beschreven in ons artikel over moestuin mulchen tegen droogte. Wil je weten wat je in deze periode nog kunt zaaien of uitplanten, bijvoorbeeld herfst- en wintergroenten? Raadpleeg de zaaikalender voor het juiste moment per gewas. Voor meer taken die in deze maand op de planning staan, lees je onze gids over de moestuin in augustus.

Benieuwd naar meer praktische tuintips voor het hele seizoen? Blader dan door ons overzicht van alle tuintips en ontdek wat er nu nog te doen staat in jouw moestuin.