Schimmel op tomatenplanten voorkomen bij vochtig zomerweer

De afgelopen weken wisselden vochtige, koele dagen elkaar af met warmte, en dat is precies het weertype waar schimmels van houden. Nu er eind juli weer een hittegolf wordt verwacht, ontstaat er in veel moestuinen een broeikaseffect: vochtige bladeren, hoge luchtvochtigheid en warmte. Voor wie schimmel op tomatenplanten wil voorkomen, is dit hét moment om alert te zijn. In dit artikel lees je hoe je zwarte vlekken op tomatenblad herkent, hoe je schimmel op courgetteblad behandelt en met welke simpele maatregelen je meeldauw in de moestuin voor kunt blijven.

Waarom schimmel nu zo snel toeslaat

Schimmelsporen zitten altijd wel ergens in de lucht of de grond, maar ze hebben vocht nodig om te kiemen. Na een regenbui blijft het blad urenlang nat, en als daar dan ook nog warmte bijkomt, is het net een broeikas voor schimmels. Vooral 's nachts, wanneer de temperatuur daalt en er dauw op het blad valt, is het risico groot.

Tomaten en courgette zijn allebei gevoelig, maar op een net iets andere manier. Bij tomaat zie je vaak eerst problemen met phytophthora (de beruchte aardappelziekte) en zwartvruchtrot, terwijl courgette vooral last heeft van echte meeldauw. Beide profiteren van dezelfde combinatie: nat blad, weinig luchtcirculatie en warmte overdag.

Zwarte vlekken op tomatenblad herkennen

Zwarte of donkerbruine vlekken op tomatenblad zijn meestal het eerste signaal dat er iets mis is. Let op deze verschillen:

• Phytophthora (valse meeldauw): grote, donkere, vaak wat waterige vlekken die snel groter worden, soms met een lichte waas aan de onderkant van het blad. Verspreidt zich razendsnel bij vochtig weer.
• Septoria (bladvlekkenziekte): kleine, ronde bruine vlekjes met een geel randje, meestal eerst onderin de plant.
• Zwartrot op de vrucht: een zwarte, ingezonken plek aan de onderkant van de tomaat, vaak veroorzaakt door onregelmatige watergift in combinatie met vocht.

Herken je deze symptomen niet meteen, kijk dan ook eens naar ons overzicht van veelvoorkomende tomatenproblemen voor meer voorbeelden met uitleg.

Schimmel op courgetteblad behandelen

Bij courgette is echte meeldauw de grootste boosdoener in de zomer. Je herkent het aan een witte, melige waas op de bovenkant van de bladeren, die er in het begin bijna uitziet als gemorst bloem. Anders dan bij tomaat heeft deze schimmel niet per se nat blad nodig, hoge luchtvochtigheid is al genoeg.

Zie je de eerste witte plekken, onderneem dan meteen actie:

1. Knip de zwaarst aangetaste bladeren weg en gooi ze bij het restafval, niet op de composthoop.
2. Zorg voor meer lucht tussen de planten door overtollige bladeren rondom de vrucht weg te halen.
3. Geef water aan de voet van de plant, nooit over het blad.
4. Bij aanhoudende problemen kun je een middel op basis van zwavel of kaliumbicarbonaat gebruiken, verkrijgbaar bij de tuincentrum. Volg altijd de aanwijzingen op de verpakking.

Een lichte meeldauwaantasting eind in het seizoen is vaak niet dramatisch, de plant heeft al genoeg geoogst. Maar vroeg in de zomer kun je met ingrijpen nog veel opbrengst redden.

Meeldauw voorkomen in de moestuin: het stappenplan

Voorkomen is bij schimmels altijd makkelijker dan genezen. Met deze aanpak houd je tomaat en courgette droger en gezonder, ook als het weer blijft schommelen tussen regen en hitte:

1. Plant niet te dicht op elkaar. Voldoende ruimte zorgt voor luchtcirculatie, waardoor blad sneller opdroogt na regen.
2. Zet tomaten goed op stok of in een net. Een plant die niet tegen de grond hangt, blijft droger en is minder vatbaar. Bekijk zo nodig onze uitleg over tomatenstokken zetten.
3. Verwijder de onderste bladeren van tomatenplanten. Deze zitten dicht bij de vochtige grond en zijn vaak de eerste die worden aangetast.
4. Water aan de voet, 's ochtends. Zo krijgt eventueel vocht op het blad de kans om gedurende de dag op te drogen, in plaats van de hele nacht nat te blijven.
5. Mulch de bodem. Een laag mulch houdt vocht vast in de grond zonder dat je vaker hoeft te sproeien op het blad, en voorkomt dat regenwater met schimmelsporen vanaf de grond tegen het blad opspat. Lees meer over mulchen tegen droogte, want dezelfde techniek helpt nu ook tegen schimmel.
6. Ontsmet je snoeischaar tussen planten door, zeker als je al ziekte hebt gezien.
7. Roteer gewassen volgend seizoen, zodat schimmelsporen in de grond minder kans krijgen.

Wat te doen als de schimmel al zichtbaar is

Zie je toch zwarte vlekken op tomatenblad of witte meeldauw op courgette, dan hoeft dat niet het einde van de oogst te betekenen. Verwijder zieke bladeren zo snel mogelijk, bij voorkeur op een droge, zonnige dag zodat de wond snel dicht groeit. Gooi aangetast blad nooit op de composthoop, schimmelsporen overleven dat prima en verspreiden zich later weer over de tuin.　Bij hardnekkige aantasting van tomaten, vooral phytophthora, is het soms verstandig om de hele plant te rooien om verspreiding naar buurplanten te voorkomen. Voor courgette volstaat meestal het wegknippen van aangetast blad, gecombineerd met meer ruimte en droger houden.

Houd de komende weken, met de aangekondigde hittegolf na de regen, extra goed in de gaten hoe je planten reageren. Een dagelijkse korte ronde langs de tomaten en courgette, 's ochtends met een kopje koffie in de hand, is vaak genoeg om problemen op tijd te signaleren.

Wil je ondertussen ook vooruitkijken naar de rest van het seizoen? Kijk in de zaaikalender welke gewassen je nu nog kunt zaaien voor de herfst, zoals sla, andijvie, boerenkool en veldsla, of lees welke groenten je in juli nog kunt zaaien om je moestuin ook na de zomer vol te houden.